eVazduhoplovstvo: Jedinstveno evropsko nebo (SES-Single European Sky)

AVIOPORTAL je pokrenuo projekat “eVazduhoplovstvo” sa ciljem promocije vazdušnog saobraćaja, sigurnosti i bezbjednosti u vazdušnom saobraćaju. Svake nedjelje će obraditi neki termin, zanimljivost, predstaviti pojedinu instituciju ili organizaciju iz svijeta vazduhoplovstva. Ovo je još jedna tema iz seta planiranih i postavljenih projektnim zadatkom.

Evropski vazdušni prostor je prije pandemije korona virusa i značajne obustave saobraćaja bio zakrčen i neefikasan, što je rezultiralo većim troškovima, bilo je više kašnjenja i registrovane su veće emisije CO2 (ugljen-dioksida) nego što je potrebno ili prihvatljivo. Modernizacija evropskog vazdušnog prostora u cilju njegove reorganizacije i poboljšanja(između država članica, civilne i vojne upotrebe i tehnologija), pokrenuta je još 1999.godine i nazvana je Jedinstveno evropsko nebo (SES-Single European Sky).

Ciljevi

Prvobitna vizija je bila da bi SES do 2020. godine postigao:

  • Poboljšanje bezbjednosti i efikasnosti evropskog sistema kontrole letenja 
  • Smanjenje uticaja letova na životnu sredinu za 10%.
  • Smanjenje troškova usluga kontrola letenja korisnicima vazdušnog prostora za najmanje 50%
  • Trostruko povećanje kapaciteta gdje je potrebno

Nijedan od ovih ciljeva još uvijek nije u potpunosti ostvaren pa je plan ažuriran, svi učesnici su pozvani na ubrzani program djelovanja i formiran je predlog SES++ čija se konačna implementacija očekuje 2030-2035.godine.

Šta podrazumijeva SES

Ovaj sveobuhvatni regulatorni okvir značajno je podstakao restrukturiranje evropskog vazdušnog prostora i pružanje vazduhoplovno-navigacijskih usluga i podrazumijeva:

-odvajanje regulatornih funkcija od pružanja usluga (već realizovano i podrazumijeva da je vazduhoplovna vlast odvojena od kontrole letenja);

-mnogo veću fleksibilnost u civilnoj i vojnoj upotrebi vazdušnog prostora (primjer – nema više zabrana letenja iznad pojedinih područja-kasarne, zaštićene zone i slično, sem u slučaju potrebe da se zbog vojne vežbe ili gađanja izuzme pojedina zona. Ovo je realizovano u cilju smanjenja bespotrebnog obilaska određenih zona, a razlog je jasan – sve što bi putnici vidjeli iz aviona sasvim slučajno, lako bi mogao da vidi i onaj ko to stvarno želi upotrebnom osmatračkih aviona npr. Avaksa ili praćenjem satelitske slike pa zabrana letenja ne bi donijela neku posebnu prednost);

-interoperabilnost opreme (evropsko tržište se usmjerava ka korišćenju tehničkih sistema kontrole letenja takvih da za njihovo međusobno umrežavanje nisu potrebne dodatne operacije); 

-harmonizaciju klasifikacije gornjeg vazdušnog prostora (pravila letenja i pružene usluge za svaku klasu vazdušnog prostora bili ujednačeni u svakoj državi)

-uobičajenu šemu naplate za ANS (kao i do sada, sistem naplate od avioprevoznika ide centralizovano nakon čega se raspodjeljuje državama) i

-zajedničke zahtjeve za licenciranje za kontrolore letenja. 

Ključne komponente SES-a:

  • Šema učinka– definisani su ciljevi u ključnim oblastima kao što je sigurnost, kapacitet saobraćaja, smanjenje troškova i olakšice, a formirana je i Komisija koja prati implementaciju šeme učinka,
  • Definisana je uloga “menadžera mreže” (Network manager-NM) koji koordinira letove i upravlja vazdušnim saobraćajem, o čemu više detalja možete naći u temi projekta eVazduhoplovstvo klikom na ovaj link – šta je EUROCONTROL, kako je nastao i čime se bavi
  • Oformljeni su „Funkcionalni blokovi vazdušnog prostora“ (FAB) koji podrazumijevaju bližu saradnju više susjednih kontrola letenja čime se popravlja fragmentacija evropskog vazdušnog prostora restrukturiranjem prema tokovima saobraćaja, a ne prema nacionalnim granicama. Više o tome možete pročitati klikom na ovaj link- Šta je FAB (Functional Airspace Block)
  • Osnovano je, 2007.godine, zajedničko preduzeće SESAR (Single European Sky ATM Research) čiji je zadatak da upravlja razvojem i implementacijom novog evropskog ATM sistema. Ukupni procijenjeni trošak razvojne faze programa SESAR (za period 2008-2024) iznosi 3,7 milijardi eura, koji će se ravnomjerno raspodijeliti između EU, Eurocontrola i industrije. Faza implementacije (tj. velika instalacija novog sistema između 2015. i 2035.) mogla bi zahtijevati oko 30 milijardi eura, koje će finansirati sektor avijacije (90%) i EU (10%).

Problemi u implementaciji SES-a

Napredak ovog plana je veoma spor. Razlozi su složeni ali, iako je najveća prvobitna briga bila tehnološki razvoj, javilo se dosta problam ukorijenjenih u politici.

Problem vezan za suverenitet vazdušnog prostora je još uvijek na stolu i čini se da niko sa sigurnošću ne može da kaže kako će se rješiti. Naročito zbog najavljene fleksibilnosti u vojnom vazdušnom saobraćaju, a poznato je da nijesu sve evropske zemlje članice NATO.

Drugi problem je spremnost nacionalnih pružalaca usluga vazdušne navigacije (ANSP) da se reformišu u skladu sa zahtjevima. Neizvjesnost velikog broja radnih mjesta i nedefinisanog statusa vazduhoplovno-tehničkog (ATSEP osoblja) koje bi trebalo da realizuje tu ideju su samo neki od inicijalnih problema pomenute reforme. Interesantno je da još uvijek nema glasnog zaključka da ni ideja sa Funkcionalnim blokovima nije u potpunosti uspjela, a kako će onda funkcionalno Jedinstveno evropsko nebo?

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *