eVazduhoplovstvo: Sa Sonjom Sindik o smicanju vjetra na tivatskom aerodromu

AVIOPORTAL je pokrenuo projekat “e-Vazduhoplovstvo” sa ciljem promocije vazdušnog saobraćaja, sigurnosti i bezbjednosti u vazdušnom saobraćaju. Svake nedjelje ćemo obraditi neki termin, zanimljivost, predstaviti pojedinu instituciju ili organizaciju iz svijeta vazduhoplovstva.

Kako je naša redakcija dobijala mnogobrojne upite da razjasnimo pojavu smicanja vjetrova na pojedinim aerodromima, za detalje smo konsultovali Sonju Sindik, eksperta iz oblasti vazduhoplovne meteorologije. U nastavku slijede njeni odgovori i  razjašnjenja.

  1. Možete li nam pojasniti šta zapravo predstavlja smicanje vjetra? Koliko je opasna ta pojava?

Smicanje vjetra se može definisati kao nagla promjena vjetra po pravcu i/ili brzini na veoma malim rastojanjima, može biti vertikalno ili, rijeđe, horizontalno. Postoje različite vrste smicanja vjetra, međutim bitno je naglasiti da ova pojava predstavlja posebnu opasnost za vazduhoplove kada se javlja na malim visinama (do 2000ft AGL), za vrijeme početne i završne faze leta. Ova pojava se naziva nisko smicanje vjetra (eng. Low Level Wind Shear).

Smicanje vjetra, kao meteorološka pojava, predstavlja opasnost po bezbjednost letenja iz razloga što povećava ili smanjuje brzinu kretanja vazduha i time utiče na uzgon vazduhoplova. Povećanje čeone ili smanjenje leđne komponente vjetra povećava uzgon, dok smanjenje čeone ili povećanje leđne komponente dovodi do smanjenja uzgona. Iz ovog razloga značajno je otežano podešavanje brzine pri sletanju, zbog čega često dolazi do neuspjelog prilaza vazduhoplova i preusmjeravanja leta na alternativni aerodrom. Ukoliko se vjetar javi kao bočna komponenta može dovesti do odstupanja od kursa prilaza, odnosno od centralne linije poletno-sletne staze. Smicanje vjetra izaziva turbulenciju i znatno otežava upravljanje vazduhoplovom, posebno prilikom operacija blizu tla kada je vazduhoplov najosjetljiviji na ovu pojavu, a visina za manevrisanje je ograničena.

Još jedan problem sa ovom opasnom meteorološkom pojavom predstavlja poteškoća u prognoziranju i otkrivanju iste. Danas u svijetu postoje aerodromi sa specijalno dizajniranim sistemima kao što su LLWAS(Low-Level Wind Shear Alert System) i TDWR(Terminal Doppler Weather Radar) uz pomoć kojih je moguće detektovati i izmjeriti smicanje vjetra. Takođe savremeni vazduhoplovi posjeduju sisteme za identifikaciju i predviđanje ovog opasnog fenomena. Međutim, većina aerodroma ne posjeduje ovakvu opremu, te je jako teško osmotriti ovu pojavu. Na ovakvim aerodromima, među koje spada i Aerodrom Tivat, najčešće se o prisutnosti smicanja vjetra saznaje na osnovu informacije pilota prilikom prilaza aerodromu.

Uticaj čeone i leđne komponente na putanju vazduhoplova

Izvor: ICAO Doc 9817 – Manual on Low-level Wind Shear (2005)

Uticaj bočne komponente na putanju vazduhoplova

Izvor:  ICAO Doc 9817 – Manual on Low-level Wind Shear (2005)

  1. Da li je smicanje vjetra prisutno prilikom slijetanja na Aerodrom Tivat i u kojim zonama i u kojoj mjeri?

Smicanje vjetra na Aerodromu Tivat je karakteristična i česta pojava. Javlja se u situacijama kad imamo izražen vjetar koji duva iz pravca sjever sjeveroistok (NNE) – bura. Naime, u situaciji kada vazduhoplov vrši prilaz za stazu RWY32 (prostire se u pravcu ≈ 320°), na visini od 300 do 500m i 2 do 4 NM udaljenosti od praga poletno-sletne staze dolazi do smicanja vjetra koje dovodi do jakih “bacanja” vazduhoplova. Ovakva  pojava  je prouzrokovana konfiguracijom terena  sjeveroistočno od pravca završnog prilaza vazduhoplova (prevoj Troica koji se nalazi između padine planine Lovćena i brda Vrmac) gdje dolazi do nagle promjene, kako standardnog pravca bure, tako i njenog inteziteta. Imajući u vidu poteškoće koje smicanje vjetra stvara vazduhoplovu u letu, ova pojava predstavlja značajno ograničenje i često dovodi do prekida procedrure sletanja i usmjeravanja vazduhoplova na alternativni aerodrom.

  1. Na koji način se na Aerodromu Tivat osmatra pojava smicanja vjetra?

 Kao što je već rečeno, na Aerodromu Tivat ne postoje savremeni sistemi kojima bi se ova pojava mogla osmotriti. Prognoza smicanja vjetra zasnovana je na analizi i razvoju karakteristične  sinoptičke situacije pri kojoj se javlja ova opasna meteorološka pojava. Na Aerodromu Tivat smicanje vjetra najčešće se javlja pri pojavi bure. Numerički modeli ECMWF (Evropskog centra za srednjoročnu prognozu vremena) za smicanje vjetra sa velikom pouzdanošću prognoziraju intenzitet i oblast u kojoj se javlja smicanje vjetra i veoma su korisni za potrebe vazduhoplovstva. Prema ICAO regulativi, vođa vazduhoplova je dužan da prijavi prisustvo smicanja vjetra, pri sletanju, pri čemu daje informaciju o lokaciji pojave i njenom intezitetu po subjektivnoj procjeni. Po dobijanju ovih informacija, one se uključuju u redovni meteorološki izvještaj, a ukidaju se tek po dobijanju nove informacije ili prestankom radnog vremena aerodroma.

Koliko je značajna vazduhoplovna meteorologija?

eGAFOR -unaprijeđena prognoza za letove na malim visinama

Seminar na poziv studenata: “Tehnika u vazduhoplovstvu”

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published.