Da li se ToMontenegru sprema državna pomoć?

Ovaj tekst je inspirisan pitanjima čitalaca, zasnovan na idejama koje su došle iz medija o smanjenju stope poreza na sedam odsto, (kao za luksuzne hotele). Navodi su se mogli naći u izjavama Uprave javnih prihoda (nekadašnje Poreske uprave) i oni su sa stanovišta ekonomije konstruktivni i na svome mjestu. Svaki početak je težak i treba dati jak vjetar u leđa, naročito nacionalnoj kompaniji Crne Gore koja može biti baza ali i veliki zamajac našeg turizma i privrede, a i ekonomije u cjelosti.

Kako su svi u našoj državi u posljednjih godinu dana mogli čuti frazu “državna pomoć”, podsjetimo se da je to ona na koju je računao Montenegro Airlines ali je, zbog kršenja pravila, na kraju nije dobio što je uzrokovalo odlazak u stečaj. U nastavku ćemo se osvrnuti na fundamente državne pomoći i kako je to izgledalo u slučaju Montenegro Airlinesa.

Državna pomoć su rashodi, umanjeni prihodi ili umanjenje imovine države, odnosno opštine, kojom se narušava ili može narušiti slobodna konkurencija na tržištu i koja može uticati na trgovinu između Crne Gore i Evropske Unije, dovođenjem u povoljniji tržišni položaj određenih privrednih subjekata, proizvoda ili usluga.

Vrste državne pomoći su :

1) subvencije;

2) fiskalne olakšice (porezi, doprinosi i drugi javni prihodi);

3) garancije države ili opštine;

4) subvencija kamatnih stopa za zajmove;

5)ustupanje dobiti, odnosno dividendi države ili opštine za razvojne programe davaoca privrednim subjektima;

6) otpis duga;

7) prodaja nepokretnosti države ili opštine po cijeni nižoj od tržišne ili kupovina po cijeni višoj od tržišner vrijednosti

8) druga pomoć u skladu sa Zakonom.

Ono što je najbitnije u cijeloj priči je potpisivanje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (u daljem tekstu SSP) između Evropskih zajednica i njihovih država članica, s jedne strane, i Crne Gore, s druge strane, u oktobru mjesecu 2007. godine, odnosno stupanjem na snagu Privremenog sporazuma o trgovini i trgovinskim pitanjima 1. januara 2008. godine. Tako je Crna Gora preuzela obavezu usvajanja pravnog okvira za kontrolu državne pomoći, usklađenog sa pravnom tekovinom Evropske Unije (acquis communautaire) u ovoj oblasti.

Na ovaj način postavljene su osnove za uspostavljanje prethodne (ex ante) i naknadna (ex post) kontrole svih novih mjera državne pomoći, kao i usaglašavanje već postojećih mjera sa pravilima koja budu uspostavljena, što će u krajnjem imati pozitivne efekte u kreiranju ekonomske politike, planiranju budžeta i unapređenju politike regionalnog razvoja.

Istorijat dodjele državne pomoći MA

Prva državna pomoć dodijeljena je Montenegro Airlinesu 2012. godine na osnovu Plana restrukturiranja ove kompanije (rješenje Komisije za kontrolu državne pomoći, akt br. 01-36/1 od 20. juna 2012. godine).

Kada se uzme konačan obračun po osnovu ovog rješenja, Montenegro Airlines je primio ukupnu pomoć u iznosu od 35,565,622 eura za period restrukturiranja od 2012. do 2015. godine (podaci bazirani na bazi zvaničnih podataka iz Godišnjeg izvještaja  o dodijeli državne pomći Agencije za zaštitu konkurencije).

Dalje, 2018. godine aviokompaniji je dodijeljena još jedna pomoć u iznosu od 7,266,658.76 eura. 

A onda se priča nastavila… Tokom 2019. godine Montenegro Airlinesu je dodijeljena još jedna pomoć u iznosu od 5,500,000.00 eura i još dodatnih 6.624.000,00 eura iz budžetskih rezervi.

S obzirom da je princip dodjele državne pomoći „prvi put, poslednji put“ na period ne manji od 10 godina od usvajanja plana restrukturiranja, Montenegro Airlines nije smio dobiti novu novčanu pomoć zbog principa definisanih regulativom. Dodjela nove državne pomoći je dolazila u obzir tek od 2022. godine. Shodno tome, Agencija za zaštitu konkurencije postupa u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije (dalje u tekstu: Zakon) i donosi neophodno Rješenje.

Nakon dostavljanja potrebne dokumentacije Agencija za zaštitu konkurencije je 3. septembra 2020. godine donijela Rješenje u kojem utvrđuje:

  • „Zakonom o ulaganju u konsolidaciju i razvoj Društva za transport putnika i robe u vazdušnom saobraćaju “Montenegro Airlines” A.D. Podgorica nijesu ispunjeni uslovi za primjenu testa subjekta u tržišnoj ekonomiji, a koji bi isključivao prisustvo državne pomoći.
  • Pokreće se po službenoj dužnosti ispitni postupak u cilju ocjene usklađenosti odredbi Zakona o ulaganju u konsolidaciju i razvoj Društva za transport putnika i robe u vazdušnom saobraćaju “Montenegro Airlines” A.D. Podgorica sa Zakonom o kontroli državne pomoći.
  • Nalaže se Ministarstvu saobraćaja i pomorstva da, odmah po prijemu ovog rješenja, privremeno obustavi dodjelu sredstava preduzeću Montenegro Airlines A.D. Podgorica do odlučivanja o usklađenosti sa Zakonom o kontroli državne pomoći.
  • Nalaže se Ministarstvu saobraćaja i pomorstva da u roku od 30 dana od dana prijema ovog rješenja, Agenciji dostavi propisani obrazac prijave državne pomoći, kao i sve dodatne raspoložive podatke i informacije potrebne za ispitivanje usklađenosti državne pomoći preduzeću MONTENEGRO AIRLINES A.D. Podgorica sa Zakonom o kontroli državne pomoći.

Vlada Crne Gore nije imala drugog izbora kada je u pitanju dodjela dodatne pomoći Montenegro Airlinesu u 2020. godini jer ta aktivnost nije bila usklađena sa Zakonom, tj. SSP-om. Ono što je Vladi možda bila jedina opcija za spas Montenegro Airlinesa od gašenja je dokapitalizacija kompanije i uvođenje privatnog/stranog partnerstva u većinskom vlasništvu kao što je to slučaj sa Croatia Airlinesom.

Iz svega navedenog jasno je da smanjenje poreza ToMontenegru predstavlja državnu pomoć u skladu sa stavkom “fiskalne olakšice (porezi, doprinosi i drugi javni prihodi)”, te se postavlja logično pitanje: Kako se desilo da poslije svih lekcija sa prethodnom nacionalnom avio kompanijom opet upadamo u isti problem sa regulativom državne pomoći?

Naravno, ne treba se zanositi mišlju da bilo koja aviokompanija u Evropi trenutno može da posluje bez neke vrste povremene pomoći. Ipak, ostaje da se razmisli- ako sad ToMontenegro potroši sve vrste pomoći, hoće li moći da je dobije kad mu stvarno bude trebalo? Ili je možda ova pomoć baš sada prijeko potrebna?

* sva navedena dokumenta (rješenja, izvještaji…) su javno dostupna na Internet sajtu Agencije za zaštitu konkurencije.

Pročitajte još:

Pomoć nacionalnim aviokompanijama usled pandemije

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

4 thoughts on “Da li se ToMontenegru sprema državna pomoć?

  • June 21, 2021 at 9:29 am
    Permalink

    A ako smanje PDV na 7% svim vazduhoplovnim kompanijama koje posluju u CG onda to nije drzavna pomoc a moglo bi pozitivno da se reflektuje na vazduhoplovnu privredu CG koja je na koljenima?

    Reply
    • June 21, 2021 at 2:23 pm
      Permalink

      Meni taj predlog zvuči kao pomaganje konkurencije iz džepova poreskih obveznika koji su ionako prazni. Treba pomoći ali i odrediti mjeru

      Reply
    • June 21, 2021 at 6:13 pm
      Permalink

      Tako je MM. Ako se pdv smanji svim avio-prevoznicima to je onda horizontalna raspodijela i ne tretira se kao drzavna pomoć. Da bi se tretirala mora biti selektivna…

      Reply
  • June 21, 2021 at 2:29 pm
    Permalink

    Ја сам за то да се помогне. Давали смо и онима до сад па ено Зејак паметује да он оспособљава фирму. Направићу и ја Лас Вегас од Шавника ако ми држава преузме све дугове и угуши све коцкарнице сем мојих

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *