Zdravstvo i vazduhoplovstvo na istom zadatku- kako dopremiti vakcine

Pravilno rukovanje paketima vakcine tokom transporta, kao i kasnije čuvanje, je od presudnog značaja za uspješan imunizacioni program.  Vakcine su osjetljive biološke supstancije pa bi eventualno izlaganje neadekvatnim temperaturama direktno uticalo na njihov kvalitet kao i bezbjednost imunizacije. Iz tog razloga se mora obezbjediti njihovo čuvanje u uslovima koje odredi proizvođač i to od trenutka izlaska iz fabrike do momenta upotrebe.

Svjetska potražnja za COVID-19 vakcinama je već rezultirala značajnim povećanjem potrebe za korišćenjem vazdušnog saobraćaja kao vida za njihov transport. Da bi takav plan dao najbolje rezultate potrebno je razraditi ga kroz sveobuhvatni sistem mjera koje bi, svako iz svog domena, preduzimale vazduhoplovne vlasti država, operatori (aviokompanije, vojska, policija, privatni prevoznici), kontrole letenja i aerodromi.

Svaka COVID-19 vakcina ima svoje karakteristike ali, kada govorimo o njihovom transportu, zajedničko im je što se mora riješiti problem usklađenosti realnog stanja na terenu sa detaljnim odredbama tehničkih uputstava vazduhoplova za transport ovakvog tereta. A onda se izdvajaju sljedeća ključna pitanja:

Uređaji za evidenciju podataka i uređaji za praćenje tereta (baterije i količine) mogu biti potrebni za nadgledanje temperature i lokacije vakcina tokom transporta. Većinu takvih uređaja napajaju litijumske baterije i paketi moraju biti pravilno identifikovani kao takvi.

Uključivanje prenosnih / prijemnih uređaja u pakete za potrebe praćenja i evidentiranja podataka (npr. informacije o temperaturi) ima potencijal elektromagnetnih smetnji u sistemima vazduhoplova. Potrebno je procijeniti potencijalni rizik za operacije.

Zahtjev za prevoz količina suvog leda veće od one koju je prethodno odredio operater za tip vazduhoplova može biti ograničavajući faktor naročito kod manjih letilica. U slučaju vakcina za čiji transport treba obezbjediti suvi led (ugljen-dioksid, čvrsta supstanca) radi hlađenja, kao cjelokupnu težinu tereta moramo računati pakete vakcine ali i dodati težinu suvog leda. Iz ovog razloga će možda biti potrebna procjena rizika na osnovu pruženih razmatranja.

Podkomitet eksperata UN-a za prevoz opasnih materija (57. zasijedanje) potvrdio je da genetski modifikovane vakcine zasnovane na mikroorganizmima odobrene za upotrebu (uključujući klinička ispitivanja) ne podliježu UN-ovim modelima propisa za transport. Кao rezultat toga, ICAO trenutno preispituje primenljivost Tehničkih uputstava na genetski modifikovane vakcine i uskoro će izdavati savjete po tom pitanju.

S obzirom da je vrijeme transporta vakcine vrlo važno, evropske kontrole letenja su odlučile da pruže značajan doprinos tako što će letelicama s ovim teretom imati prioritet. Već od 28. januara 2021. letački operateri mogu će da koriste poseban kod za letove u kojima prevoze vakcina u svojim planovima leta. Letovi koji su na ovaj način označeni će, prilikom dostavljanja planova za pristup evropskoj mreži ili prekookeanskim rutama, automatski biti prepoznati od strane sistema EUROCONTROL Netvork Manager (NM) i imaće prioritet u narednom periodu.

Iz svega navedenog, a uzimajući u obzir potrebu za vakcinama u našoj zemlji, zaključujemo da će država morati da izradi plan prevoza za svaki tip vakcine posebno (ukoliko ih bude više). Taj plan bi najpre morao da sadrži način obeležavanja paketa koji će svima u lancu transporta biti jasan. Takođe je neophodno odrediti avion za ovaj zadatak koji može ispuniti uslove koje je postavio proizvođač vakcina (u Srbiju je stigao Sinopharm- avionom Air Serbia (Airbus A330-200), Sputnik V- Aeroflotom (Airbus 330-300), Pfizer BioNTech-specijalnim avionom kompanije DHL). Posebnu pažnju treba obratiti prilikom pretovara ovog tereta iz aviona u helikopter ili drugo vozilo do objekta čuvanja vakcine. Ukoliko potrebe zahtjevaju brzi transport sa aerodroma Podgorica do lokacije, upotreba vojnog ili helikoptera MUP-a bi bila najbolje rješenje. Helikopter Bell-412 bi mogao za 35-40 minuta da stigne do Pljevalja ili za 17-20 do Ulcinja, gde bi im trebalo unapred odrijediti i urediti mjesta za slijetanje što je bliže moguće objektima gde će se vakcine skladištiti. Jedino ograničenje bi moglo da bude količina tereta jer je realno da ovaj tip helikoptera, uz adekvatnu popunjenost gorivom, ponese oko 1000-1200kg.

U svakom slučaju, ovo je samo pitanje transporta, a nakon njega sledi skladištenje na lokaciji čuvanja i samo sprovođenje vakcinacije. Mnoge ekonomski moćne države nijesu mogle da sebi priušte nabavljanje samo Pfizer vakcine jer, čak i da se uspje sa njenim dopremanjem do ruralnih krajeva, potrebno joj je obezbjediti skladišta na sa temperaturom od najmanje – 70° što je teško izvodljivo tim lokacijama. Za sve to je potrebno pripremiti sredstva, obučiti ljude, napraviti detaljniji plan vakcinacije i konačno realizovati imunizaciju.

Nema sumnje da su naši zdravstveni radnici sposobni za takav zadatak, ali za ovako nešto im je potrebna pomoć svih nas. Vazduhoplovci će, kao i uvijek, odraditi svoj dio posla.

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *