Oštećena baza podataka zatvorila američko nebo

Hiljade letova u Sjedinjenim Američkim Državama, odloženo je ili otkazano juče zbog problema sa sistemom za distribuciju NOTAM informacija o čemu je FAA (Federalna uprava za avijaciju) odmah izdala saopštenje. Letovi su tokom dana nastavljeni ali talas odlaganja i otkazivanja letova će trajati bar do petka.

Ovaj sistem FAA, koji upozorava vazduhoplovce o opasnostima ili bilo kakvim promjenama u uslugama aerodromskih objekata i relevantnim procedurama, nije obrađivao ažurirane informacije. Po informacijama do kojih je došao Avioportal, uzrok problema je oštećena baza podataka pomenutog sistema.

Ovim problemom nisu pogođeni vojni letovi zato što vojska ima svoj sistem obavještavanja, odvojen od onog koji ima FAA.

Za one kojima bi značilo da se podsjete šta je NOTAM (skraćeno od “Notice to Airman” ili rodno senzitivna verzija skraćenice koja od decembra 2021 važi u SAD – “Notice to Air Missions”) predlažemo da pročitaju tekst klikom na ovaj link.

Hronologija događaja

Vazduhoplovstvo je složen sistem ali striktno definisan tako da se greške u operativnom segmentu vrlo jasno i brzo pokažu, a kad budu uočene prelazi se na rezervni plan.

Zbog toga, nakon što je ustanovljeno da sistem distribucije NOTAM-a ne obavlja svoju funkciju, prešlo se na informisanje putem dežurne telefonske linije.

S obzirom na kasne noćne sate i manju frekvenciju saobraćaja sistem je mogao tako da funkcioniše ali, znajući da telefonima neće moći da se opsluži sav jutarnji saobraćaj, odmah je najavljena obustava saobraćaja od ranog jutra do 9 ujutru po lokalnom vremenu, kada je bilo procjenjeno vrijeme oporavka sistema za distribuciju NOTAM-a.

Nakon što je sistem ponovo nastavio da funkcioniše i bio adekvatno testiran, pušten je u rad a samim tim i pokrenut saobraćaj.

Mogući uzrok događaja

Centralizovani sistemi kao što je ovaj, zahtjevaju posebnu brigu i procedure održavanja, testiranja, zaštite podataka ali i zamjene hardverskih elemenata.

Već se može čuti od vazduhoplovnih eksperata iz SAD da se ovako nešto nikada do sada nije dogodilo, ali ćemo teško čuti kada su i jesu li ikada ovom sistemu zamjenjeni serveri. Vijek trajanja opreme je važna karakteristika svakog sistema jer, između ostalog, problem sa bazom podataka uglavnom nastane zbog zastarelosti računarske opreme. 

Posljedice događaja

Kao što smo već pomenuli, otkazivanje i odlaganje letova nije moglo biti trenutno i završiti se čim sistem postane ponovo operativan. 

Planirano je da više 21.464 letova poleti iz Sjedinjenih Država sa skoro 2,9 miliona putnika (većina ka domaćim destinacijama), a do podneva je više od 1.100 letova otkazano, a 7.700 odloženo. Glavni aerodromi u Los Anđelesu, Nju Jorku i Atlanti prijavili su kašnjenja za 30 do 40 posto svojih letova.

Broj odloženih letova neće biti moguće ni tako brzo smanjiti jer posade imaju svoja ograničenja u pogledu radnog vremena, zbog čega su neke aviokompanije već ponudile besplatnu promjenu termina za letove do 16.januara.

Ovaj prekid nije previše uticao na interkontinentalne letove, a Lufthansa i Air France su već objavile da nastavljaju letove ka SAD po planu, uz praćenje situacije.

Naredni koraci

Putnici imaju svoja prava i moraju stići na svoje odredište u određeno vrijeme ili biti obeštećeni. Kako sada stvari stoje, najvjerovatnije je da će kompanije nadoknaditi štetu putnicima, a FAA aviokompanijama.

Aviokompanije se odavno već žale na manjak posada, a sada je i period loših vremenskih uslova što dodatno usložnjava postupak “odrađivanja” zaostalih letova i vraćanja u normalu. Ovaj talas neće tako lako stati i pred aviokompanijama je sigurno bar još pet veoma izazovnih dana.

Aerodromi će za sve to vrijeme više imati najviše problema sa zaostalim prtljagom i nezadovoljnim putnicima.

FAA će vrlo brzo morati da završi istragu o ovom slučaju i izda zvanično saopštenje. I ne samo to. S obzirom da u budžetu za 2023.godinu ima planirano 15,2 milijarde dolara za infrastrukturu, jedan dio toga će morati da bude namijenjen upravo za zanavljanje opreme sistema za distribuciju NOTAM informacija. 

Šta o svemu kaže struka iz SAD?

Dave Spero, predsjednik profesionalnih stručnjaka za bezbjednost u vazduhoplovstvu okupljenih u organizaciji PASS,  koja je članica globalne asocijacije IFATSEA, dao je izjavu o problemu sa sistemom za distribuciju NOTAM-a.

“Široko rasprostranjeni prekid, koji je počeo juče i doveo do jutrošnjeg zaustavljanja, nije direktno uključivao zaposlenike Federalne uprave za vazduhoplovstvo (FAA) koje predstavlja PASS. Međutim, osnovni problemi sa zastarjelim sistemima u FAA protežu se širom agencije i mogu imati dramatičan uticaj na Nacionalni sistem upravljanja vazdušnim prostorom (NAS), kao što smo vidjeli u ovom slučaju.

Nedostatak sredstava za FAA je dosljedan izvor frustracije za naše članove jer znaju koji su im resursi potrebni za održavanje najvećeg, najsigurnijeg i najkompleksnijeg sistema na svijetu.

Ovo dodatno naglašava potrebu da opremu održavaju oni koji imaju znanje, resurse ili vještine za rad na sistemima koji su tako čvrsto utkani u efikasnost i sigurnost NAS-a.

Pored obezbeđivanja dodatnih sredstava FAA u omnibus zakonu potpisanom prošlog mjeseca, PASS blisko sarađuje sa Kongresom i FAA na razvoju realnog plana radne snage za naše tehničare u Organizaciji vazdušnog saobraćaja. Posjedovanje odgovarajućeg broja radnika sa najboljom obukom i resursima za nadgledanje ovih komplikovanih sistema je najbolji način da se spriječi ovakav prekid rada u budućnosti”- zaključio je Spero.

Cover photo: Unsplash.com

Notices to Airmen – NOTAM

Zašto se CyberSecurity tek poslednjih godina pominje u vazduhoplovstvu?

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *