LAERTES: Plan regionalne avio-mreže između Italije, Albanije i Crne Gore

Projekat LAERTES (Lower Adriatic Euro-Region for Transport Evolution and Sustainability) predstavlja transnacionalnu inicijativu usmjerenu na modernizaciju i jačanje transportnog sistema u regionu donjeg Jadrana, koji obuhvata Italiju, Albaniju i Crnu Goru.

Kako je saopšteno iz Vlade Crne Gore, cilj projekta je razvoj integrisanog i multimodalnog sistema transporta, kroz unapređenje povezanosti i efikasnije kretanje ljudi i robe između država regiona. Projekat se realizuje u okviru programa Interreg IPA South Adriatic 2021–2027, uz budžet od oko 1,04 miliona eura, i trajaće do kraja 2027. godine.

Ko učestvuje u projektu

Nosilac projekta je razvojna agencija ASSET iz regiona Pulja, dok su partneri institucije iz sve tri države:

• Ministarstvo saobraćaja Crne Gore
• Ministarstvo pomorstva Crne Gore
• Albanian Institute of Transport
• Sviluppo Italia Molise
• nevladina organizacija ROOF

Kao pridruženi partneri uključeni su i Aeroporti di Puglia, Ministarstvo infrastrukture i energetike Albanije i Region Pulja.

Četiri ključne aktivnosti projekta

Prema planu projekta, LAERTES se zasniva na četiri glavne pilot aktivnosti:

1. Formiranje „Euroregije donjeg Jadrana“ kroz model evropskog grupisanja za teritorijalnu saradnju (EGTC), kao pravnog okvira za dugoročnu saradnju i lakše privlačenje investicija.
2. Razvoj jedinstvenog transportnog informacionog sistema, koji bi korisnicima omogućio pregled svih dostupnih vidova prevoza (avio, pomorski, željeznički i drumski) u realnom vremenu.
3. Kreiranje regionalne avio-mreže, koja bi povezala aerodrome:
   • Bari i Brindizi (Italija)
   • Tirana i Valona (Albanija)
   • Podgorica i Tivat (Crna Gora)

   Cilj je uspostavljanje kontinuiranih i češćih veza između gradova donjeg Jadrana.

4. Razvoj mreže vertiporta, odnosno infrastrukture za male letjelice i buduće oblike vazdušne mobilnosti, posebno za turistički atraktivne, ali slabije dostupne lokacije.

Vazdušni saobraćaj kao važan segment

Iako je LAERTES širi transportni projekat, vazdušni saobraćaj zauzima značajno mjesto kroz planiranje tzv. regionalnog air shuttle sistema. Ovaj koncept podrazumijeva mrežu kratkih i čestih letova između ključnih aerodroma, organizovanih po „hub-and-spoke“ modelu, sa ciljem efikasnijeg povezivanja regiona.

Time bi se omogućilo:

• brže putovanje između država regiona
• bolje povezivanje turističkih destinacija
• veća dostupnost manjih tržišta

Širi značaj za Crnu Goru

Kako ističe Vlada Crne Gore, projekat treba da doprinese jačanju regionalne integracije i olakša svakodnevnu mobilnost građana i privrede.

Za Crnu Goru, koja je izrazito zavisna od vazdušnog saobraćaja, posebno je značajno uključivanje aerodroma Podgorica i Tivat u planiranu regionalnu mrežu. Integracija sa tržištima Italije i Albanije može doprinijeti razvoju novih linija, povećanju broja putnika i produženju turističke sezone.

U cjelini, LAERTES predstavlja pokušaj da se region donjeg Jadrana poveže kroz savremeni, održivi i međusobno integrisani transportni sistem, u kojem vazdušni saobraćaj ima važnu — ali ne i jedinu — ulogu.

Cover photo: IPA South Adriatic Programme Authorities