eVazduhoplovstvo: Radarski sistemi za nadzor vazdušnog saobraćaja

AVIOPORTAL pokrenuo je projekat “eVazduhoplovstvo” sa ciljem promocije vazdušnog saobraćaja, sigurnosti i bezbjednosti u vazdušnom saobraćaju. Svake nedjelje ćemo obraditi neki termin, zanimljivost, predstaviti pojedinu instituciju ili organizaciju iz svijeta vazduhoplovstva. Ovo je još jedna tema iz seta planiranih i postavljenih projektnim zadatkom.

Naredni redovi ovog članka predstavljaju odgovor na pitanja velikog broja naših čitalaca koje je uglavnom glasilo ovako: “zbog čega hrvatska kontrola letenja nije vidjela dron koji im leti ka glavnom gradu?” Ovaj članak je kratka, uprošćena verzija pojašnjenja vrste i mogućnosti radara koje koriste savremene kontrole letenja. Pa da počnemo…

Radar je samo jedan od mnogih uređaja visoke tehnologije, zasnovan na predaji (transmisiji) i prijemu elektromagnetnih talasa (EMT). Neki od uređaja koji rade na istom ili sličnom principu su Rendgenov aparat, mikrotalasni uređaji koji se koriste u fizioterapiji za grijanje mišića, televizija, radio itd.

Brzina emitovanih EMT je uvek ista i iznosi oko 300.000 km/s. Međutim, osobine EMT se razlikuju u zavisnosti od njihove talasne dužine i upravo ta razlika omogućava vrlo raznoliku upotrebu ovih talasa.

U poređenju sa sposobnošću prodiranja rendgenskih talasa, koji su daleko kraće talasne dužine, talasi radara su manje prodorni i njihova energija se u najvećoj meri reflektuje prilikom sudara sa preprekom (npr.avionom).

Postoje dva sistema koje koristi kontrola letenja, a to su:

  •      PSR (Primary Surveillance Radar)      – Primarni nadzorni radar,
  •      SSR (Secondary Surveillance Radar) – Sekundarni nadzorni radar.

Najpre je u upotrebu ušao PSR, čiji rad se zasniva na emitovanju elektromagnetnih talasa koji se odbijaju od cilja. Posle II svetskog rata postala je evidentna potreba da se unaprijedi postojeća radarska tehnologija, a jedan od razloga za unapređenje bio je i taj što PSR prikazuje samo poziciju ciljanog vazduhoplova. Kako se vazdušni saobraćaj razvijao, kontrolorima je sve teže bilo da prate sve identifikovane ciljeve te se pojavila potreba za sistemom koji bi prikupljao i prikazivao mnogo više podataka o ciljevima kako bi se pomoglo kontrolorima letenja u praćenju saobraćaja.

SSR sistem je zasnovan na šifrovanom upitu koji emituje interogator (uređaj na zemlji) a prima ga transponder (uređaj u avionu) koji odgovara na te upite. U prvobitnim SSR sistemima, odgovor je podrazumevao samo identitet vazduhoplova i nivo leta dok u sadašnjim sistemima kodirani odgovor transpondera iz vazduhoplova nosi čitav set informacija o pojedinom letu (pozivni znak, registracija, količina goriva, i sl.).

SSR sistem je razvijen ne da zamijeni PSR već da ga unaprijedi. Postoje određene prednosti PSR sistema kao što je bolja rezolucija ili to što će on uvijek vidjeti čak i one avione kojima je transponder isključen, u kvaru je ili ga uopšte nemaju. Za razliku od PSR, SSR sistem ovakve vazduhoplove uopšte neće registrovati.

S druge strane, PSR ima i nedostatak koji može povremeno da pravi probleme kontroli letenja. Naime, ovaj sistem može kao prepreku registrovati i npr.gradonosne oblake, što bi značilo da na monitoru kontrolora letenja ovaj oblak može izgledati kao avion i unijeti zabunu.

Zbog toga su, u praksi, kombinovani PSR/SSR radari postali dominantni iako postoji trend ka samostalnom SSR sistemu, uglavnom zbog njegove izuzetne isplativosti. Po Evropskom standardu za nadzor vazdušnog saobraćaja u Evropi neophodno je obezbjediti:

-prekrivanje sa dva sekundarna radara ukoliko se pokriva oblast na ruti leta ili

-prekrivanje sa dva sekundarna i jednim primarnim radarom u terminalnim oblastima.

Foto: Hrvatska kontrola letenja (HKZP)

Da li će NATO naučiti lekciju koju im je očitao zalutali dron od 6 tona

Pročitajte još tema projekta eVazduhoplovstvo klikom na sliku ispod:

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *