Da li su regulatori u vazduhoplovstvu reaktivni, a ne proaktivni?
Prije par dana je Direktorat civilnog vazduhoplovstva Republike Srbije Direktorat saopštio da je doneta Bezbednosna naredba koja se odnosi na upotrebu „operativnih mesta na vodi“ za potrebe poletanja i sletanja ultra-lakih vazduhoplova.
U saopštenju stoji sljedeće:
“Naredbom se zabranjuje korišćenje operativnih mesta koja se nalaze na vodi za potrebe poletanja i sletanja za ultra-lake vazduhoplove.
Razlog donošenja bezbednosne naredbe je povećan broj prijavljenih događaja koji imaju ili mogu da imaju uticaj na bezbednost vazdušnog saobraćaja.
Bezbednosna naredba važi sve dok se ne stavi van snage.”
Vrlo često u ovakvim situacijama od dijela profesionalne javnosti čujemo glasove nezadovoljstva i očekivanje da regulator djeluje proaktivno, a ne samo reaktivno.
Ipak, tema reaktivnosti vazduhoplovnih vlasti je kompleksna i ima nekoliko razloga koji doprinose toj situaciji.
Sigurnost
Vazduhoplovstvo je veoma rizična industrija i sigurnost je na prvom mjestu. Mnogi propisi se donose kao odgovor na nesreće ili ozbiljne incidente. Kada dođe do problema, vazduhoplovne vlasti često reaguju sa strožim pravilima kako bi spriječile da se slični incidenti ponove.
Ujedno, vrlo često je potrebno učiti iz grešaka i incidenata, pa se nove regulative razvijaju u skladu s tim učenjima što dovodi do reaktivnog pristupa.
Brzina tehnoloških promjena
Vazduhoplovna industrija se brzo razvija, a nove tehnologije i prakse se često pojavljuju brže nego što regulatorna tijela mogu da reaguju. To može dovesti do situacija gdje je potrebno brzo reagovati na nove izazove umjesto da se unaprijed planiraju pravila.
Društveni pritisak
U slučaju nesreća, laička javnost često zahtijeva hitne mjere i stroge regulative kao odgovor na strah i zabrinutost iako nema puno razumijevanja o događaju. Regulatori se suočavaju sa pritiskom da reaguju brzo i efikasno kako bi povratili povjerenje javnosti.
Kompleksnost regulative
Regulativa u vazduhoplovstvu zahtijeva detaljno razmatranje i analizu. Kako bi se stvorila nova pravila ili obezbijedile promjene, potrebno je vrijeme da se sagledaju svi aspekti eventualnog uticaja, što može uticati na brzinu reakcije.
Nedostatak resursa
Regulatori se često suočavaju sa ograničenim resursima. Nekada nemaju dovoljno materijalnih sredstava, ljudstva, adekvatnu potporu u pravnim aktima, a nekada i ekspertize za pojedine specifičnosti vazduhoplovnog sistema koji je sada mnogo kompleksniji nego prije par decenija. Sve to može otežati proaktivno planiranje i implementaciju novih propisa prije nego što se jave problemi.
Kako regulator može da postane proaktivniji?
Krenimo od toga da proaktivan pristup svakako predstavlja željeni model, ali zahtijeva vrijeme, resurse i institucionalne promjene kako bi se postigla ravnoteža između inovacija i sigurnosti.
Za početak, bilo bi korisno ako vazduhoplovna vlast može da:
-koristi sve načine da dođe do informacija o rješenjima kakvih ima u svijetu i da se ugleda na najprimenljiviji model
-pripremi stručne i profesionalne inspektore koji će svakodnevno vršiti nadzor
-dvosmjernom komunikacijom animira stručnu javnost (kompanije, sportske klubove, strukovna udruženja) da ukazuje na probleme u praksi, učestvuje u analizama i izradi regulative
Na kraju, ako se već nešto i desilo, najbitnije je da nije bilo posljedica, a onda i da svi (učesnici u događaju, vazduhoplovci, regulator i javnost) naučimo nešto iz takvog događaja i nađemo rješenja da sistem bude još bolji.
Da li se vodeni terminal u Tivtu gradi u skladu sa propisima?
Zakon o vazdušnom saobraćaju Crne Gore nije star – on je drevan!
