12.novembar-Međunarodni dan tehnike kontrole letenja

Zamislite da sjedite u avionu koji se približava aerodromu. Napolju je gusta magla, kroz prozor se ne vidi gotovo ništa, a avion nastavlja spuštanje prema pisti. Kako pilot zna gdje se nalazi? Kako pronalazi pravac i održava preciznu putanju slijetanja kada pistu još ne može da vidi?

Odgovor se krije u složenim vazduhoplovnim sistemima, ali i u radu ljudi za koje većina putnika nikada nije čula.

Upravo njima, inženjerima i tehničarima vazduhoplovne tehnike kontrole letenja, posvećen je 12. novembar – Međunarodni dan ATSEP osoblja (Air Traffic Safety Electronics Personnel).

Dok piloti upravljaju avionima, a kontrolori letenja usmjeravaju vazdušni saobraćaj, iza njih stoji čitav svijet tehnologije koji mora funkcionisati pouzdano, precizno i neprekidno. Za taj svijet odgovorni su upravo ATSEP stručnjaci.

Oni brinu o sistemima koji omogućavaju komunikaciju između pilota i kontrolora letenja, radarima i drugim sistemima za nadzor vazdušnog saobraćaja, navigacionim uređajima koji avionima pomažu da pronađu put, kao i složenim računarskim mrežama preko kojih se razmjenjuju podaci od ključnog značaja za sigurnost letenja.

Njihov rad putnici uglavnom ne primjećuju. I upravo je to jedan od najboljih pokazatelja da svoj posao obavljaju kako treba.

Mirni kada je najteže

U vazduhoplovstvu se često govori o odgovornosti pilota i kontrolora letenja. Međutim, postoji još jedna profesija u kojoj greška može imati ozbiljne posljedice, a vrijeme za donošenje odluke ponekad se mjeri sekundama.

Zamislite inženjera koji mora da otkloni problem na navigacionom ili komunikacionom sistemu dok se iznad njega odvija intenzivan vazdušni saobraćaj. Svaki njegov potez mora biti pažljivo procijenjen, jer intervencija na jednom uređaju može uticati na rad drugih sistema, informacije dostupne kontrolorima letenja ili podatke koje primaju piloti.

Iz crnogorskog Udruženja vazduhoplovne tehnike kontrole letenja – ATSEPMONT podsjećaju da ovaj posao zahtijeva izuzetnu koncentraciju, stalno usavršavanje i spremnost za reagovanje u bilo koje doba dana ili noći.

Rad u smjenama, složene tehničke intervencije i odgovornost za sisteme koji ne smiju iznevjeriti predstavljaju svakodnevicu ovih stručnjaka.

Njihov zadatak nije samo da poprave ono što prestane da radi, već prije svega da spriječe da do problema uopšte dođe.

Od Brisela do Kotora – više od pola vijeka razvoja struke

Datum 12. novembar ima posebno značenje za vazduhoplovnu tehniku kontrole letenja.

Na taj dan 1973. godine u Briselu je održan prvi sastanak Međunarodne federacije organizacija vazduhoplovne tehnike kontrole letenja – IFATSEA (International Federation of Air Traffic Safety Electronics Associations).

Inženjeri i tehničari iz različitih zemalja prepoznali su potrebu da udruže znanje, iskustvo i stručne kapacitete kako bi unaprijedili sigurnost i efikasnost vazdušne plovidbe.

Pedeset tri godine kasnije, značaj ove profesije veći je nego ikada.

Savremeno vazduhoplovstvo sve više zavisi od satelitske navigacije, digitalnih komunikacija, automatizacije i međusobno povezanih računarskih sistema. Istovremeno, izazovi poput ometanja satelitskih signala, sajber prijetnji i sve složenije tehnološke infrastrukture postavljaju pred ATSEP osoblje nove i zahtjevnije zadatke.

Koliko je ova oblast važna za budućnost svjetskog vazduhoplovstva pokazao je i ovogodišnji ICAO Air Navigation World – CNS Symposium, održan u oktobru u Kotoru, u saradnji Međunarodne organizacije civilnog vazduhoplovstva (ICAO) i IFATSEA.

Prvi globalni događaj ovog formata, koji je okupio oko 350 učesnika, potvrdio je da komunikacioni, navigacioni i nadzorni sistemi, kao i stručnjaci koji o njima brinu, imaju ključnu ulogu u razvoju budućeg vazdušnog saobraćaja.

Sigurnost počinje mnogo prije polijetanja

Kada sljedeći put budete sjedjeli u avionu, možda ćete razmišljati o pilotima, vremenskim uslovima ili kontrolorima letenja koji prate vaš let.

Ali iza svakog radarskog prikaza, svake radio-veze i svakog navigacionog signala stoje i ljudi čiji se rad rijetko vidi, a čija odgovornost nikada ne prestaje.

Zahvaljujući njihovom znanju, iskustvu i posvećenosti, složeni tehnički sistemi svakodnevno omogućavaju da se hiljade aviona sigurno kreću nebom.

Danas je njihov dan. Dan ljudi koji ne upravljaju avionima, ali čuvaju tehnologiju bez koje savremeno letenje ne bi bilo moguće.

Srećan Međunarodni dan vazduhoplovne tehnike kontrole letenja svim ATSEP stručnjacima!