Novi ministar saobraćaja Crne Gore pred velikim izazovima: Šta čeka crnogorsko vazduhoplovstvo?
Preuzimanjem dužnosti ministra saobraćaja u Vladi Crne Gore, novi prvi čovjek resora Radoš Zečević preuzima i odgovornost za jedan od najkompleksnijih sektora u državi. Vazduhoplovstvo se u ovom trenutku nalazi pred nekoliko strateških odluka koje će u narednim godinama značajno uticati na njegov dalji razvoj, konkurentnost i povezanost Crne Gore sa evropskim i svjetskim tržištima.
Među najvažnijim pitanjima izdvajaju se dalji razvoj nacionalnog avio-prevoznika Air Montenegro, budućnost Aerodroma Crne Gore i model njihovog razvoja, evropske reforme u oblasti kontrole letenja, kao i realizacija programa subvencionisanih avio-linija od javnog interesa (PSO).
Air Montenegro – održivost u uslovima promjenljivog tržišta
Air Montenegro je u prethodnom periodu nastavio širenje poslovanja, povećanje broja putnika i unapređenje flote. Prema podacima koje je ranije saopštila Vlada Crne Gore, kompanija posluje stabilno i nastavlja razvojne aktivnosti, uključujući nabavku dodatnih aviona koji bi trebalo da doprinesu većoj operativnoj pouzdanosti i smanjenju troškova zakupa.
Istovremeno, poslovanje aviokompanija u velikoj mjeri zavisi od kretanja cijena avio-goriva, koje predstavlja jedan od najvećih operativnih troškova. Svako značajnije povećanje cijena goriva direktno utiče na profitabilnost prevoznika, planiranje novih linija i ukupnu konkurentnost na tržištu.
Pred Ministarstvom će, stoga, biti zadatak da zajedno sa menadžmentom kompanije prati održivost poslovnog modela i omogući uslove za dalji razvoj nacionalnog avio-prevoznika.
Aerodromi Crne Gore – odluka koja će odrediti naredne decenije
Jedno od ključnih pitanja biće budućnost Aerodroma Podgorica i Tivat.
Nakon odluke Vlade da poništi postupak dodjele koncesije, otvara se prostor za definisanje novog modela razvoja. Ukoliko država odluči da aerodromi ostanu u njenom vlasništvu i da se ne nastavlja koncesioni postupak, biće neophodno obezbijediti značajna finansijska sredstva za modernizaciju infrastrukture.
Iz Aerodroma Crne Gore ranije je više puta saopšteno da su zbog dugogodišnje neizvjesnosti odložene investicije vrijedne više od 150 miliona eura. Među prioritetima se nalaze proširenje terminalskih kapaciteta, rekonstrukcija manevarskih površina, povećanje kapaciteta za prihvat putnika i unapređenje operativnih uslova, posebno na Aerodromu Tivat.
Bez obzira na budući model upravljanja, stručna javnost uglavnom je saglasna da su značajna infrastrukturna ulaganja neophodna kako bi aerodromi mogli odgovoriti rastućem broju putnika i zahtjevima savremenog vazdušnog saobraćaja.
Kontrola letenja i evropske reforme
Pred Ministarstvom će se naći i pitanja koja se odnose na sistem kontrole letenja.
SMATSA trenutno pruža usluge kontrole letenja za vazdušni prostor Srbije i Crne Gore i predstavlja jednog od najznačajnijih pružalaca usluga u jugoistočnoj Evropi.
U narednom periodu očekuje se nastavak usklađivanja sa evropskim propisima u okviru inicijative Jedinstveno evropsko nebo (Single European Sky), čiji je cilj efikasnije upravljanje vazdušnim prostorom, povećanje kapaciteta i smanjenje kašnjenja.
Istovremeno, u javnosti se povremeno otvaraju pitanja buduće organizacije sistema pružanja usluga kontrole letenja u kontekstu evropskih integracija Crne Gore. Takve odluke zahtijevaju pažljivu analizu, uz očuvanje najviših standarda sigurnosti, kontinuiteta pružanja usluga i stručnih kadrova.
PSO program – veća povezanost tokom cijele godine
Među prioritetima Ministarstva mogao bi biti i početak realizacije programa subvencionisanih avio-linija od javnog interesa (Public Service Obligation – PSO).
Cilj ovog modela je uspostavljanje i održavanje redovnih avio-veza koje možda nijesu komercijalno isplative, ali imaju značajan ekonomski i društveni značaj za državu.
Takav program mogao bi doprinijeti boljoj cjelogodišnjoj povezanosti Crne Gore sa važnim evropskim destinacijama, posebno tokom zimskog reda letenja, kada je broj komercijalnih linija tradicionalno manji.
Crna Gora domaćin velikog ICAO događaja
Već u oktobru u Crnoj Gori će se održati jedan od najznačajnijih međunarodnih skupova u oblasti vazduhoplovstva na svijetu i prvi tog tipa u istoriji ICAO.
Međunarodna federacija organizacija vazduhoplovne tehnike kontrole letenja (IFATSEA) kao domaćin događaja, u periodu od 12. do 15. oktobra, u Kotoru organizuje ICAO Air Navigation World 2026 – prvi globalni ICAO skup posvećen vazduhoplovnim telekomunikacijama, navigaciji, nadzoru vazdušne plovidbe i frekvencijskom spektru. Očekuje se učešće predstavnika regulatornih tijela, pružalaca usluga u vazdušnoj plovidbi, aerodroma, vazduhoplovne industrije i stručnjaka iz brojnih država, a pozvane su delegacije svih članica ICAO što je 193 zemlje svijeta.
Za Crnu Goru će to predstavljati priliku da, osim turističkih potencijala, međunarodnoj stručnoj javnosti predstavi i svoje kapacitete u oblasti civilnog vazduhoplovstva, kao i planove za dalji razvoj jednog od strateški važnih sektora saobraćaja.