Jugoslovenski sistem hitne vazdušne pomoći

Helikopterska jedinica SUP-a Crne Gore je od svog osnivanja sarađivala sa Kliničkim centrom u Titogradu kao i drugim bolnicama u Crnoj Gori pružajući usluge u prevozu povrijeđenih i bolesnih osoba bilo da se radi o primarnom ili sekundarnom transportu. Ta saradnja je posebno intenzivirana od 1.avgusta 1986.godine uključivanjem helikopterske jedinice u Jugoslovenski sistem hitne vazdušne medicinske pomoći (JSHVMP), koji je bio dio međunarodnog sistema vazdušnog spašavanja.

Ovaj sistem je imao svoju uspješnu promociju na Zimskim olimpijskim igrama u Sarajevu, u februaru 1984.godine, tako da je već za par mjeseci i zvanično osnovana prva helikopterska stanica u Beogradu. Već sledeće, 1985.godine, počinju s radom i stanice u Zagrebu, Splitu i Skoplju, od 1986.godine u Ljubljani i Titogradu. U Nišu je postojala stanica koja se aktivirala tokom ljetnje sezone putovanja.

Cio sistem je organizovan tako da je svaka od 6 stanica imala zadatak da pokrije poluprečnik od 150km vazdušnom linijom i upravo su na taj način pokriveni svi magistralni putevi u zemlji. 

Logo JSHVMP-Jugoslovenske službe hitne vazdušne medicinske pomoći

Koordinaciju i operativne funkcije obezbjeđivao je AMSJ (Auto-moto savez Jugoslavije), a njegov medicinski odbor je bio sastavljen od najuglednijih eksperata Jugoslavije što je dalo najbolju moguću osnovu za formiranje ovog sistema. Noseća medicinska ustanova je bila Vojno medicinska akademija u Beogradu(VMA) koja je vršila teoretske seminare heliomedicine kao i praktičnu obuku zdravstvenog osoblja.

Posade su, pored pilota i kopilota činili specijalisti urgentne medicine i medicinski tehničari. U radu sistema je učestvovalo više od 40 institucija, ustanova i organizacija kao što su: Klinički centri, bolnice, organizacije zdravstvenog osiguranja, Crveni krst, službe spašavanja, civilna zaštita i druge. Sistem je bio uređen Zakonom, podzakonskim aktima i internim propisima. 

Koji su vazduhoplovi korišćeni?

Letilice i pilote obezbjeđivali su vojska i policija, a svi vazduhoplovi su bili opremljeni najsavremenijom portabl medicinskom opremom. Uglavnom su stanice imale na raspolaganju Mi-2 i Mi-8 helikoptere.

Helikopteri MI-2 su zbog svojih manjih gabarita korišćeni za hitne, primarne intervencije. O kakvom se tipu helikoptera radi biće vam jasno ako se podsjetimo da je korišćen u mnogim ratovima-od Šestodnevnog rata 1967 (Izraelsko-arapski konflikt), preko Vijetnamskog, Jom Kipurskog rata, Sovjetske intervencije u Afganistanu, rata između Perua i Ekvadora i mnogih raznih građanskih sukoba koji su besneli širom planete.

Mi-2 je bio prvi pravi višenamenski helikopter koji je napravila avioindustrija SSSR-a, ali zbog mišljenja da je malo bitan za tadašnju sovjetsku doktrinu nikad nije proizveden u SSSR-u već po licenci u Poljskoj. Radio je sve-od zaprašivanja, prevoza ljudstva i tereta, VIP transporta, nadzora saobraćaja, letenja za potrebe televizije ili pogranične policije, služio je za geometarska i geološka merenja i premeravanja, bio i jurišni i helikopter za evakuaciju…Njegova prednost je bila što je mogao da sleće i na skučeni prostor, improvizovana sletišta, improvizovane helidrome i dr. Zbog neverovatne izdržljivosti se proizvodio sve do 1991. godine u Poljskoj i skoro je nemoguće naći primjerak koji je letio manje od 4 000 sati, a pojedini primerci su naleteli i po 10 pa i 12 000 časova što je dvostruko više od predviđenog životnog veka. Pogonsku grupu su činila dva turbinska motora Izotov GTD-350 snage 321kW (400KS), montirana jedan pored drugog, iznad kabinskog dela. Rotor je imao tri kraka. Maksimalna brzina: 210km/h; dolet: 590km; plafon leta: 4.000m. Dimenzije: prečnik nosećeg rotora 14,5m; dužina trupa 11,94m; ukupna dužina 17,42m; visina 3,75m.

Helikopteri MI-8 korišćeni su prilikom prevoza pacijenata na dužim relacijama. Radi se o dvomotornom helikopteru (2 x 1.418 kW (2 x 1.901 KS)), sa jednim petokrakim glavnim rotorom. Ukoliko otkaže jedan od motora, let se nastavlja bez ikakvih problema sa preostalim drugim motorom. Dimenzije: dužina: 25,31m; visina: 5,54m; prečnik rotora: 21,3m; maksimalna brzina: 250 km/h; plafon leta: 5.000m.

Mi-8 na sovjetskoj poštanskoj marki 1980. godine Foto: Matsievsky, privatna arhiva

Stanica  hitne vazdšne medicinske pomoći u Podgorici, tadašnjem Titogradu, nije imala pomenute vazduhoplove. Čime je raspolagala i kako je to sve izgledalo, pročitaćete u narednom dijelu. Budite uz AVIOPORTAL.me.

Hitna vazdušna medicinska pomoć u Titogradu

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *