Evropa traži promjene u crnogorskom vazduhoplovstvu: Šta donose zahtjevi Brisela?
Crna Gora ostvarila je značajan napredak u usklađivanju vazduhoplovnog zakonodavstva sa evropskim propisima, ali je u narednom periodu očekuje uspostavljanje potpuno operativnog nacionalnog pružaoca usluga u vazdušnoj plovidbi, u skladu sa pravilima Evropske unije o vlasništvu i kontroli.
To se navodi u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2026. godinu, objavljenom 4. novembra, u kojem se posebno razmatra pitanje zajedničkog pružaoca usluga u vazdušnoj plovidbi Srbije i Crne Gore, odnosno SMATSA.
Evropska komisija konstatovala je da je Crna Gora ostvarila značajan napredak u sprovođenju prve tranzicione faze Sporazuma o zajedničkom evropskom vazduhoplovnom prostoru (ECAA), kao i u usklađivanju nacionalnog zakonodavstva sa pravilima Jedinstvenog evropskog neba.
U aprilu ove godine usvojen je novi Zakon o vazdušnom saobraćaju, dok su u maju donijeti podzakonski akti kojima se domaći regulatorni okvir dodatno usklađuje sa evropskim pravilima u oblasti upravljanja vazdušnim saobraćajem (ATM) i regulativom Jedinstvenog evropskog neba (SES 2+).
Posebna pažnja u izvještaju posvećena je organizaciji pružanja usluga u vazdušnoj plovidbi, imajući u vidu postojeći model zajedničkog pružaoca tih usluga sa Srbijom.
Evropska komisija podsjeća da je Vlada Crne Gore u martu 2026. godine usvojila tranzicioni plan za period od 2026. do 2030. godine, čiji je cilj potpuno usklađivanje sa regulativom SES 2+, uključujući evropska pravila o sistemima učinka i naplate naknada za usluge u vazdušnoj plovidbi.
Prema ocjeni Komisije, Crna Gora je dužna da uspostavi potpuno operativnog nacionalnog pružaoca usluga u vazdušnoj plovidbi, koji će ispunjavati evropske zahtjeve u pogledu vlasništva i kontrole.
Istovremeno se upozorava da će realizacija tranzicionog plana zahtijevati značajna finansijska sredstva, kao i dovoljan broj visokokvalifikovanih stručnih kadrova.
Ovakva ocjena Evropske komisije predstavlja važan korak u definisanju budućeg institucionalnog i operativnog modela pružanja usluga u vazdušnoj plovidbi Crne Gore. Međutim, sam izvještaj ne precizira način sprovođenja reorganizacije, niti detaljno razrađuje buduće odnose sa postojećim zajedničkim pružaocem usluga.
Pored pitanja upravljanja vazdušnim saobraćajem, Evropska komisija ukazuje i na napredak Crne Gore u ispunjavanju obaveza iz ECAA sporazuma, koji predstavlja osnov za postepenu integraciju zemlje u zajedničko evropsko vazduhoplovno tržište.
U dijelu izvještaja koji se odnosi na transport, Komisija konstatuje i potrebu kontinuiranog praćenja primjene propisa o pravima putnika, uključujući prava korisnika vazdušnog saobraćaja, od strane nadležnih nacionalnih tijela.
Izvještaj se osvrće i na postupak davanja aerodroma Podgorica i Tivat pod koncesiju. Navodi se da je Vlada u julu 2026. godine odlučila da poništi javni poziv i okonča postupak nakon povlačenja prvoplasiranog ponuđača, pri čemu je za tu odluku još potrebno odobrenje Skupštine Crne Gore.
Evropska komisija ujedno ukazuje da nacionalno tijelo nadležno za istraživanje nesreća nema odgovarajuće operativne i finansijske aranžmane za istraživanje velikih vazduhoplovnih nesreća.
Nalazi iz ovogodišnjeg izvještaja pokazuju da se evropske integracije u oblasti vazduhoplovstva više ne odnose isključivo na usvajanje propisa, već i na značajne institucionalne, finansijske i kadrovske promjene koje će biti neophodne za njihovu punu primjenu.
Izvor: Evropska komisija, Montenegro 2026 Report, 4. novembar 2026. godine, poglavlje 14 – Transportna politika.