eVazduhoplovstvo: IATA red letenja i slotovi

Sigurno ste čuli da avio-kompanije, aerodromi i mediji pominju IATA zimski i ljetni red letenja. Podjećamo vas da je IATA skraćeni naziv Međunarodnog udruženja avioprevoznika.

Iako aviokompanije imaju svoje rasporede, koji se obično razlikuju sezonski, ljetni i zimski rasporedi ovdje su sezone za dodjelu slotova prema IATA. 

U dva termina svake godine se upotreba i dodjela slotova procjenjuju i prilagođavaju. Za 2022.godinu ljetna sezona je počela 27. marta, a zimska sezona počinje 30. oktobra 2022. godine.

IATA i dodjela slotova

Bilo je vremena kada kapacitet aerodroma nije bio previše ograničen, a dozvole za polijetanje i slijetanje jednostavno su se dogovarali između operatera i aerodroma. Kako su aerodromi postali prometniji, javila se neophodnost za sveobuhvatnijom koordinacijom i kontrolom saobraćaja. 

IATA definiše tri kategorije za kontrolu aerodroma i slotova na osnovu kapaciteta i potražnje za korištenjem aerodroma. To su:

-nivo 1 (nekoordinisani aerodrom),

-nivo 2 (aerodrom sa slotovima) i

nivo 3 (koordinisani aerodrom).

Prema IATA -i, od ljeta 2019., u svijetu je postojalo 205 koordinisanih aerodroma.

‘Slot’ je jednostavno dozvola operatera aerodroma za aviokompaniju da sleti avion (i potom poleti – svaki slot je zapravo par za sletanje i poletanje). Slotovi su fiksni za određeno doba dana (sa određenom i ne velikom fleksibilnošću za prekide).

Definisanje godišnjih doba

Slotovi se dodjeljuju aviokompanijama korištenjem definiranog IATA procesa (Smjernice za svjetske aerodrome za slotove (WASG)). Ključ za ovo je definicija dva godišnja doba – zimskog i ljetnog godišnjeg doba. Za svaku sezonu, avio kompanije podnose svoje zahtjeve za slotovima i planirano korišćenje. Dva puta godišnje se održava IATA konferencija na kojoj se dodjeljuju i finaliziraju ovi slotovi.

Definisanje IATA godišnjih doba

IATA ljetni raspored – počinje posljednje nedjelje u martu i završava se posljednje subote u oktobru.

IATA zimski raspored – počinje posljednje nedjelje u oktobru i završava se posljednje subote u martu.

Za 2022. do 2023. godinu, ljetna sezona počinje 27. marta 2022. Zimska sezona počinje 30. oktobra 2022. godine.

Postoje datumi definisani prije datuma početka ove sezone za aviokompanije da podnesu zahtjeve za slotove, a aerodrome za podnošenje informacija o kapacitetu. Svake sezone održava se konferencija o slotovima gdje se dodjeljuju slotovi postojećim i novim aviokompanijama. Početni rok za podnošenje prijava za ljetnu sezonu 2022. bio je septembar 2021. godine, a konferencija je održana u novembru. Početni rok za zimsku sezonu 2022. je april 2022. godine, a konferencija je planirana za održavanje od 21. do 23. juna.

Ponovno dodjeljivanje slotova

Godišnja doba i proces dodjele nije sasvim konačan i može rezultirati nekom ponovnom dodjelom slotova. Ako aviokompanije ne koriste dovoljno slotova, oni će biti vraćeni i ponovo dodijeljeni drugim aviokompanijama. Postoje stroga pravila za korištenje slotova kojih se aviokompanije moraju pridržavati. U normalnim okolnostima, avio-kompanije moraju koristiti slotove najmanje 80% svake sezone.

Na početku pandemije, to je dovelo do nekih situacija u kojima su aviokompanije letele praznim avionima samo da bi zadržale slotove. To je riješeno ukidanjem slotova od sezone ljeta 2020. Od te sezone, avio kompanije nisu morale u potpunosti da iskoriste slotove da bi ih zadržale.

Kada se slotovi ne koriste ili aviokompanija objavi da ih neće koristiti, oni se ponovo dodjeljuju aviokompanijama u skladu sa smjernicama. Prema IATA -i, ciljevi ovoga su:

„osigurati najefikasnije deklarisanje, dodjelu i korištenje raspoloživih kapaciteta aerodroma u cilju optimizacije koristi za potrošače, uzimajući u obzir interese aerodroma i avio-kompanija”.

Dodjela bi trebala uzeti u obzir postojeće operatere i omogućiti pristup drugim avio-kompanijama i novoosnovanim kompanijama. IATA smjernice navode da 50% raspoloživog kapaciteta treba dodijeliti novim učesnicima u vazdušnom saobraćaju.

Prodaja slotova

Slotovi se smatraju imovinom avio-kompanije – u nekim slučajevima vrlo vrednim – i mogu se trgovati i prodati drugim avio kompanijama. Ovaj proces djeluje odvojeno od IATA sezona i procesa preraspodjele slotova. Iako IATA ne licitira niti prodaje raspoložive slotove, ona dozvoljava avio kompanijama da trguju slotovima na ovaj način.

Najpoželjniji parovi slotova mogu se prodati po vrlo visokim cijenama. Jedan od najskupljih poslova do sada bila je kupovina 2016. para slotova od strane Oman Aira od Air France-KLM-a za 75 miliona američkih dolara. Ovo je bio veoma tražen termin za dolazak rano ujutro u London Heathrow. Kao tipičniji primjer, Air New Zealand je prodao svoj par slotova 2020.godine (za manje tražene termine) i to za 42 miliona novozelandskih dolara (27 miliona dolara).

eVazduhoplovstvo: Međunarodno udruženje avioprevoznika (IATA)

Podjelite objavu putem telefona:

Pravila komentarisanja:

Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija. Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *