Crna Gora iz vazduha: zašto su novi ortofoto snimci važni
Crna Gora je započela jedno od najznačajnijih geoinformacionih snimanja u posljednjih nekoliko godina. Uz podršku Evropske unije kroz IPA projekat, u toku je aerofotogrametrijsko snimanje kompletne teritorije države, a do kraja septembra trebalo bi da budu izrađeni novi digitalni ortofoto snimci visoke rezolucije i digitalni model terena.
Iako ova vijest na prvi pogled djeluje kao tema rezervisana za geodete, kartografe i stručnjake za prostorno planiranje, riječ je o projektu čiji će rezultati imati značaj za gotovo sve građane, ali i za vazduhoplovnu zajednicu.
Ortofoto snimak je fotografija Zemljine površine snimljena iz vazduha koja je naknadno obrađena tako da precizno odgovara stvarnom položaju objekata na terenu. Za razliku od klasične fotografije snimljene iz aviona, na ortofoto snimku moguće je vršiti tačna mjerenja udaljenosti, površina i položaja, jer su uklonjena izobličenja nastala zbog reljefa, visine leta i ugla snimanja. Praktično, riječ je o spoju fotografije i geografske karte – dovoljno detaljnom da prikazuje stvarno stanje na terenu, ali i dovoljno preciznom za upotrebu struke različitih profila.
Do takvih podataka dolazi se kroz aerofotogrametrijsko snimanje, proces tokom kojeg specijalizovani avioni opremljeni visokorezolucionim kamerama lete unaprijed definisanim rutama iznad cijele teritorije države. Fotografije se snimaju sa velikim međusobnim preklapanjem kako bi kasnije, kroz složenu digitalnu obradu, mogle biti spojene u jedinstven i precizan prikaz prostora.
Za vazduhoplovce je posebno zanimljivo što ovakvi letovi predstavljaju veoma zahtjevne operacije. Posade moraju održavati preciznu visinu, brzinu i pravac leta, dok kvalitet snimanja u velikoj mjeri zavisi od vremenskih uslova, vidljivosti i položaja Sunca. Svako odstupanje može uticati na kvalitet konačnog proizvoda.
Pored ortofoto snimaka, biće izrađen i digitalni model terena, odnosno trodimenzionalni prikaz reljefa koji omogućava detaljne analize prostora. Takvi podaci koriste se za planiranje infrastrukture, upravljanje prirodnim resursima, procjenu rizika od poplava i klizišta, ali i za različite analize koje mogu biti značajne za razvoj vazduhoplovne infrastrukture i procjenu prepreka u blizini aerodroma.
Najveću korist od novih podataka imaće institucije koje se bave prostornim planiranjem, poljoprivredom, šumarstvom i zaštitom životne sredine. Preciznije informacije znače kvalitetnije planiranje, efikasnije upravljanje prostorom i bolje donošenje odluka zasnovanih na stvarnom stanju na terenu. Istovremeno, projekat predstavlja važan korak u modernizaciji geoinformacionog sistema Crne Gore i njegovom usklađivanju sa standardima Evropske unije.
U vremenu kada se sve više odluka donosi na osnovu preciznih geoprostornih podataka, novi ortofoto snimci neće predstavljati samo još jednu seriju fotografija iz vazduha. Oni će biti detaljna digitalna slika Crne Gore, osnova za razvoj brojnih sektora i vrijedan alat koji će godinama služiti stručnjacima, institucijama i građanima. Na neki način, država će do kraja godine dobiti svoj najprecizniji i najdetaljniji pogled iz vazduha do sada.